Jak napisać wniosek o nadanie klauzuli wykonalności

Uwaga, uwaga: we wniosku o nadanie klauzuli wykonalności podawaj numer PESEL (dłużnika, gdy jest on osobą fizyczną) lub numer KRS (gdy jest wpisany do KRS) albo NIP. Niedługo zaktualizuję poradnik w tym zakresie. 

Uwaga: od 3 maja 2012 r. klauzula wykonalności nie jest już nadawana z urzędu. Weź to pod uwagę czytając ten wpis. O nowych zasadach nadawania klauzuli wykonalności już pisałem na blogu. 

Mając już w ręku prawomocne orzeczenie zastanawiasz się, co dalej? Co masz zrobić, żeby uzyskać upragnioną klauzulę wykonalności, która pozwoli na skierowanie orzeczenia do egzekucji?

Wbrew pozorom to obszerny temat…

Część zagadnień z tym związanych omawiam w poradniku, który możesz pobrać obok. W tym poradniku zawarte są aktualne informacje, zgodne ze stanem prawnym obowiązującym w 2013 r. 

Żeby zrozumieć, jak to się robi, zapamiętaj, że nieco inaczej postępuje się z nakazami zapłaty, a inaczej z wyrokami. Dlatego wcześniej napisałem o „orzeczeniach” a nie „wyrokach” czy „nakazach”.

Prawomocny nakaz zapłaty jest uprzywilejowany, bowiem klauzulę wykonalności nadaje mu się z urzędu niezwłocznie po uprawomocnieniu się nakazu. Zasada ta dotyczy nakazów wydanych w postępowaniu nakazowym oraz upominawczym, w tym i przez referendarzy sądowych. Ale uwaga: zgodnie z art. 782 § 2 kpc klauzula wykonalności nadawana jest z urzędu tylko prawomocnym nakazom zapłaty. Jeżeli więc nakaz korzysta z natychmiastowej wykonalności (tak jak nakazy wydane np. na podstawie weksla), to nadanie klauzuli wykonalności następuje na wniosek wierzyciela.

Podobnie uprzywilejowane są również niektóre wyroki wydawane w postępowaniach odrębnych (wyrok drugiej instancji zasądzający świadczenia na rzecz pracownika lub członków jego rodziny oraz tytuł egzekucyjny zasądzający alimenty).

Niestety, nadanie nakazom zapłaty klauzuli wykonalności nie oznacza (przynajmniej nie we wszystkich Sądach), że będzie ona doręczona z urzędu! To bardzo ważne, albowiem oznacza, że również w stosunku do nakazów musisz wystąpić o doręczenie tytułu wykonawczego.

Regułą wynikającą z art. 782 § 1 kpc jest to, iż Sąd nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności na wniosek wierzyciela. Jeżeli więc masz „tylko” prawomocny wyrok, to musisz zawsze wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności i jego doręczenie.

Najpierw ustal Sąd, do którego wniosek złożysz wniosek. Zgodnie z art. 781 § 1 kpc właściwość Sądu jest następująca:

Tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się znajdują; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego.

Zasada ta dotyczy tylko tytułów egzekucyjnych pochodzących od sądu (a więc tych, które nas aktualnie interesują). Jeżeli wyrok się uprawomocni w pierwszej instancji (np. w Sądzie Rejonowym) to tam należy skierować wniosek. Jeżeli po rozpoznaniu apelacji np. w Sądzie Okręgowym, to do tego właśnie Sądu, ale należy działać szybko, bo Sąd po pewnym czasie przekaże akta do Sądu Rejonowego. Tylko Sąd Najwyższy nie prowadzi postępowania klauzulowego.

W zdecydowanej większości przypadków klauzula nadana będzie szybko, na posiedzeniu niejawnym, ale możliwe (raczej teoretycznie) jest wyznaczenie rozprawy. Sąd może także np. zasięgnąć informacji co do autentyczności dokumentów przedłożonych przez wierzyciela.

Składając wniosek o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi lub nakazowi pamiętaj, żeby załączyć do tego wniosku odpis tytułu lub wystąpić o jego wydanie.

Samo nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu będącemu orzeczeniem sądu nie podlega opłacie sądowej (uwaga, nie dotyczy to tytułów wydanych przez referendarza – wówczas opłata sądowa wynosi 50 zł, chociaż i tu niektóre Sądy tego nie dostrzegają) ani opłacie kancelaryjnej. Jeżeli jednak nie dołączymy do wniosku odpisu tytułu nakazu lub wyroku to za jego sporządzenie należy uiścić opłatę kancelaryjną w wysokości 6 zł za stronę. Należy więc z góry uiścić 6 zł (najlepiej nakleić znaczki), bo bez tego wniosek zostanie zwrócony. Jeżeli wyrok lub nakaz były dłuższe, to 12 zł.

I tu pojawia się problem:

Wobec tego, że klauzula wykonalności musi być nadana odrębnym postanowieniem (sama pieczątka nie wystarczy) i stanowi część tytułu wykonawczego (po jej doklejeniu do nakazu czy wyroku) niektóre Sądy żądają również 12 zł za takie postanowienie (ma ono przeważnie 2 strony, wymaga bowiem krótkiego uzasadnienia).

Lepiej więc upewnij się w sekretariacie Sądu co do praktyki w danym wydziale.

Jeżeli będzie Ciebie reprezentował fachowy pełnomocnik to można wnieść o koszty zastępstwa w wysokości 60- zł (te „mikrokoszty” mają niedługo być zniesione).

Jak zatem powinien brzmieć taki wniosek? Ano np. tak:

Wniosek o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności

A w treści:

Wnoszę o:

  1. nadanie na rzecz wierzyciela klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Rejonowemu w Toruniu z dnia 10 kwietnia 2011 roku, sygn. akt IC 12345/10,
  2. doręczenie wierzycielowi tytułu wykonawczego, obejmującego odpis wyroku wraz z klauzulą wykonalności,
  3. zasądzenie od dłużnika na rzecz wierzyciela kosztów postępowania klauzulowego  według norm przepisanych.

A jeżeli dołączysz tytuł (będzie taniej) to tak:

Wnoszę o:

  1. opatrzenie klauzulą wykonalności na rzecz wierzyciela załączonego do wniosku prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu wydanego dnia 10 kwietnia 2011 r., sygn. akt IC 12345/10,
  2. doręczenie wierzycielowi tytułu wykonawczego, obejmującego odpis wyroku wraz z klauzulą wykonalności.;
  3. zasądzenie od dłużnika na rzecz wierzyciela kosztów postępowania klauzulowego  według norm przepisanych.

Odmienne reguły dotyczą wniosków o nadawanie klauzul wykonalności innym tytułom egzekucyjnym (np. akty notarialne) oraz w sytuacji, gdy klauzula ta ma być nadana na rzecz osoby niewskazanej w tytule egzekucyjnym.

Ale o tym w przyszłości.

 

Karol Sienkiewicz

Od prawie 20 lat z pasją pomagam przedsiębiorcom w poruszaniu się po zawiłych przepisach prawa i korytarzach sądowych. Działam skutecznie i sprawnie.

Podobne artykuły

304 Komentarze do tego wpisu post

  1. Lech pisze:

    Ostatnio w warszawskim praskim sądzie wnioskowałem o nadanie klauzuli, dołączyłem tytuł egzekucyjny. Zawsze taki wniosek działał w różnych sądach. A teraz musiałem pisać drugi wniosek – o doręczenie tytułu – bo w tamtym wniosku o tym nie wspomniałem. Ot, taka niepotrzebna nadformalność…

    • Karol Sienkiewicz pisze:

      No właśnie, są pewne lokalne inności i trzeba pewnego doświadczenia w danym sądzie, żeby pojąć co tam się dzieje…

      • Chcesz pożyczyć pieniądze? pisze:

        chcesz pożyczyć pieniądze?? (kieslowskiblahova(A)gmail .com)

        Kwota: do 80 000 zł
        RRSO chwilówki: od 10%
        Okres spłaty: do 30 dni
        Wiek klienta: 18 – 73 lata

  2. Tina pisze:

    Juz ponad trzy miesiace czekam na wydanie klauzuli wykonalnosci w sprawie o zaplate czynszu.Sprawa ta byla rozpatrywana w sadzie rejonowyn a nastepnie w sadzie okregowym i tu zostal wydany wyrok. Co nalezy w tym przypadku zrobic aby uzyskac ta klauzule?Z kpc wynika, ze taka klauzula powinna byc wydana w ciagu trzech dni.

  3. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Tina, sąd nie doręczy Ci klauzuli bez wniosku. Czy złożyłaś wniosek? Gdzie? Do SO czy SR? W pierwszej kolejności zadzwoń do sądu i ustal ci się z wnioskiem dzieje. Czy ma sygnaturę? A może zaginął? 3 miesiące to bardzo długo, byłoby dziwne, gdyby po prostu czekali..

  4. Tina pisze:

    Serdecznie dziekuje za wyjasnienia dot.klauzuli wykonalnosci.

  5. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Tina, a co się okazało?

  6. Jakub pisze:

    Zastanawiam się jaka powinna być treść wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty, jeżeli został złożony sprzeciw przez pozwanego ale jedynie w części?!

  7. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Jakub, nakaz w części niezaskarżonej jest prawomocny. Należy więc wnieść o klauzulę w części prawomocnej. To będzie wynikało z postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Nakaz będzie na 1000 zł, ale klauzula w zakresie 500 zł. A tak naprawdę to klauzulę wykonalności sąd nadaje z urzędu, Ty musisz tylko wnieść o doręczenie tytułu i klauzuli.

  8. Gosia pisze:

    Witam
    Mój znajomy wygrał sprawę w sądzie pracy dotycząca wypłaty zaległego wynagrodzenia, sprawa trafiła do komornika niestety tytuł wykonawczy musi miec nadana klauzule wykonalnosci, znajomy złożyl taki wniosek w sadzie. niestety wniosek wrocil i jest do poprawy(pisała go Pani adwokat), jedna z rzeczy ktore sad wyznaczyl do poprawy jest przedłożenie dokumentu wykazujacego przejscie obowiazku ze spolki „X” (która jest dłużnikiem) na spółkę „Y”. społka „Y” nabyła od spółki „x” budynki stanowiace odrebna nieruchomosc i urzadzenia stanowiace odrebny przedmiot wlasnosci oraz wydzierzawila dzialke od tej samej spółki (potwierdzone odpisem zupelnym z ksiegi wieczystej-dolaczone do wniosku). egzekucja ma byc z nieruchomosci. w zwiazku z tym jaki dokument nalezy dolaczyc do wniosku?

  9. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Gosia, Jak rozumiem dłużnik X przed wszczęciem egzekucji zbył nieruchomość na rzecz spółki Y. Wierzyciel zamierza prowadzić egzekucję z tej nieruchomości, która nie jest już własnością X.

    Być może mamy tutaj do czynienia z odpowiedzialnością nabywcy przedsiębiorstwa (art. 55(4) kc). Wówczas można stosować art. 788 kpc poprzez art. 789 kpc (o ile wyrok był prawomocny przed sprzedażą). Sąd żąda dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem notarialnie poświadczonym. Co jest w KW? Dzierżawa też (może być ujawniona)?. Sąd potrzebuje jednak bliższego uzasadnienia dlaczego doszło do przejścia obowiązku. Jednak bez dokładnej znajomości stanu faktycznego trudno coś doradzić.

    O art. 788 kpc pisałem tutaj: http://www.dochodzeniewierzytelnosci.pl/2011/06/13/tytul-na-nowego-wierzyciela/

  10. Gosia pisze:

    W KW w spisie praw zwiazanych z wlasnoscia jest napisane „DZIAŁKA W UŻYTKOWANIU WIECZYSTYM ORAZ ZNAJDUJĄCE SIĘ NA NIEJ BUDYNKI, BUDOWLE I URZĄDZENIA STANOWIĄCE ODRĘBNĄ NIERUCHOMOŚĆ” natomiast w dziale „wlasnosc” jest napisane „UMOWA PRZENIESIENIA PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO NIERUCHOMOŚCI NA RZECZ SPÓŁKI TYTUŁEM APORTU” czyli spolka X przeniosla to na spolke Y.w dziale roszczenia sa takze wpisy dotyczace WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO Z NIERUCHOMOŚCI NALEŻĄCEJ DO SP. X,

  11. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Gosia, ta UMOWA PRZENIESIENIA PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO NIERUCHOMOŚCI NA RZECZ SPÓŁKI TYTUŁEM APORTU jest dostępna w aktach KRS spółki Y, można pobrać za opłatą ten dokument i wykazać w sądzie.

  12. Wiesiek pisze:

    A w przypadku nadania klauzuli wykonalności ugodzie sądowej, zawartej w sprawie o podział majątku wspólnego byłych małżonków też wnoszę opłatę w wysokości 12 zł ?(ugodę na 2 stronach dołączam do wniosku). Jest mi to niezbędne (klauzula) do postępowania komorniczego o wprowadzenie w stan posiadania i opróżnienia lokalu.

  13. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Wiesiek, jeżeli załączasz ugodę (tytuł egzekucyjny) to nie powinieneś już płacić. Ale praktyka niektórych sądów jest taka, że mogą pobrać opłatę po 6 zł za stronę postanowienia (a nie za stronę tytułu). Dobra rada: po prostu zadzwoń do właściwego sądu i wydziału. Unikniesz niepotrzebnych wezwań.

  14. Wiesiek pisze:

    Bardzo dziękuję, w moim SR nie muszę wnosić dodatkowych opłat – ustaliłem telefonicznie.

  15. Artur pisze:

    Witam,przepraszam za późną porę. Mam pytanie dotyczące odsetek.Nakaz zapłaty(p.upominawcze) przyznał wierzycielowi odsetki od roszczenia głównego-czy powinno się je wyliczyć i podać we wniosku o nadanie klauzuli wykonalności? I jeszcze jedno: czy jest jakiś termin, po upłynięciu którego sąd nie nada klauzuli wykonalności? Dziękuję.

  16. Lech pisze:

    Przepraszam, że się wtrącę, ale przepraszanie w komentarzu za późną porę jego napisania jest doprawdy urocze 🙂

  17. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Artur, klauzulę wykonalności nadaje się wobec całego nakazu lub jego punktu. Dlatego wniosek powinien tylko tego dotyczyć. Sąd nie oblicza żadnych odsetek itp. To robi dopiero komornik. Czyli piszesz „wnoszę o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia..”.

  18. Artur pisze:

    Dziękuję za odpowiedź, pozdrawiam.

  19. Irena Ł. pisze:

    Witam serdecznie.Pracodawca dostał z Sądu Nakaz Zapłaty W Postępowaniu Upominawczy.. Dnia04.sierpnia 2012 poczta odesłała nieodebraną przesyłkę do Sądu.Tam mi powiedziano że Uprawomocni się dopiero 18-go a dopiero 23-go będę mogła wystąpić o klauzulę wykonalności (nie wiem czy tak powinno być) ,ale mam pytanie,czy taka klauzula wystarczy,aby udać się do komornika?Pozdrawiam.

  20. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Irena, oczywiście, nakaz + klauzula to podstawa do egzekucji.

  21. Irena Ł. pisze:

    @Karol Sienkiewicz.Dziękuję .Mam nadzieję że to faktycznie wystarczy:( Czekam już na pieniądze prawie 3 latka…trochę tego jest,bo z odsetkami-prawie 9 tyś .

  22. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Irena, wystarczy, żeby zacząć. Ale by skutecznie skończyć musisz komornikowi wskazać mienie. Im więcej Twojej aktywności tym większa szansa na sukces.

  23. Irena Ł. pisze:

    @Karol Sienkiewicz, mienie to On ma.Jest z czego wyegzekwować,ale zastanawiam się,ile to potrwa? Rok…dwa ? Sądzę,że gdyby to była bajońska kwota,to komornik zapewne by to raz dwa załatwił,a tak,to kto wie? 🙁

  24. Paweł pisze:

    Ciekawie napisany artykuł, jednak proszę zauważyć, że art. 782 $2 kpc uległ od 3 maja 2012r. zmianie i obecnie oprócz nakazów zapłaty wydanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym, nakaz zapłaty nie jest już uprzywilejowany w zakresie nadawania klauzuli wykonalności

  25. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Paweł, dziękuję za miłe słowo. Ten tekst pochodzi z maja 2011, a zmiana była rok później. Pisałem o niej tutaj: http://www.dochodzeniewierzytelnosci.pl/2012/04/21/o-klauzule-wykonalnosci-musisz-sie-postarac/

  26. Tomasz pisze:

    A w jaki sposób przepisać klauzulę z natychmiastowej wykonalności na prawomocność? Sąd wyrokiem zaocznym zasądził należność i koszty procesu, przy czym tylko należności nadając rygor natychmiastowej wykonalności. Wniosłem więc o klauzulę na pkt 1 wyroku i taką otrzymałem. Pozwany nie wniósł sprzeciwu i terach chciałbym uzyskać klauzulę na koszty i wszystko razem wnieść do egzekucji. Jak to zrobić? Wnieść wniosek o klauzulę tylko na koszty, a co do należności głównej, użyć tytułu wykonawczego z natychmiastowej wymagalności, czy wnosić o nowy tytuł wykonawczy a stary odesłać do sądu?

  27. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Tomasz, teraz należy wnieść o klauzulę po prostu na całość jako prawomocne. Napisać wniosek, opłacić i dostaniesz tytuł wykonawczy. A starego nie trzeba odsyłać.

  28. @Karol: A jak tytuł z natychmiastową wykonalnością jest u komornika i nie mogę go oddać do sądu, to dostanę nową klauzulę na całość, czy tylko na nieobjętą natychmiastową wykonalnością część? (właśnie mam taką sprawę i dostałem klauzulę z prawomocności na to, na co wcześniej nie miałem natychmiastowej wykonalności).

  29. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Lechu, na całość. Napisz wniosek o tytuł jako prawomocny nakaz (pewnie jest z weksla):).

  30. Z weksla, ale wyrok (zaoczny, po odwołaniu podtrzymany).

    Jak poszedłem po tytuł prawomocny, to było trochę konsternacji w sekretariacie, bo chcieli poprzedni tytuł z powrotem, bo „nie może być dwóch tytułów w obrocie”. Zostałem więc przekonany o napisanie wniosku o klauzulę na część wyroku dotycząca kosztów i taki tytuł dostałem.

    Teraz tylko rozszerzę egzekucję u komornika, mam nadzieję, że tutaj nie będzie przeszkód 🙂

  31. Tomasz pisze:

    No właśnie, jakbym dostał w takiej sytuacji klauzulę na całość, to miałbym dwa tytuły wykonawcze na to samo roszczenie i to oba co do zasady nieograniczone. To rodzi przecież duże nadużycia, bo mogę zechcieć sobie wyegzekwować dwa razy to samo i – co do zasady – nikt nic z tym zrobić nie może, bo w obu przypadkach dysponuję ważnym tytułem.

  32. Tomasz pisze:

    Moim zdaniem o wiele praktyczniejsza jest opcja, o której mówi Lech. Przecież fakt, że wyrok jest prawomocny nie stoi na przeszkodzie, ażeby egzekwować go z klauzulą w którym zaznaczona jest nie prawomocność a natychmiastowa wykonalność. Taki tytuł nadal jest skuteczny, zaś z tytułu prawomocności egzekwować tylko koszty.

  33. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Tomasz, i co z tego, że dwa. Kiedyś miałem osiem na tego samego dłużnika i nie był to kłopot.
    Trochę się dziwię tej konsternacji, ja zawsze tak robię – najpierw klauzula na nakaz weksla zaopatrzony w rygor jako natychmiast wykonalny. A potem kolejna jak jest prawomocny. Dlaczego? Bo tylko orzeczenie prawomocne korzysta z WSZYSTKICH przywilejów.

  34. Ula pisze:

    Oskarżony w sprawie miał zwrócić mi koszty sądowe , minęły 3 miesiące i nic , w sądzie poinformowano mnie abym złożyła wniosek o klauzulę nie wiem jak mam się zabrać za nią . POMOCY !!!!!!!!!!!

  35. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Ula, proszę napisać: wnoszę o nadanie wyrokowi w sprawie takiej a takiej, sygnatura taka a taka, klauzuli wykonalności w zakresie punktu któregoś tam, w którym zasądzono na moją rzecz koszty procesu. I takie pismo złożyć w sądzie. Dla pewności proszę zadzwonić czy trzeba uiścić opłatę 6 zł za stronę, bo w wydziałach karnych bywa różnie.

  36. Ula pisze:

    Bardzo dziękuję za pomoc , pani w sekretariacie poinformowała mnie ,że bez żadnych opłat przyślą mi wyrok wraz z klauzulą do domu (mam odpis wyroku , który wcześniej otrzymałam z sądu )

  37. Katarzyna pisze:

    Witam, wps był 20 tys, apelacja co do 1 tys. (sprawa niezakończona) – czy piszę teraz wniosek o nadanie klauzuli w części, w której wyrok I instancji się uprawomocnił (19 tys.)? Czy prawidłowe będzie sformułowanie „nadanie klauzuli wykonalności co do kwoty ..” czy raczej „nadanie klauzuli wykonalności co do prawomocnej części wyroku SR”?

  38. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Katarzyna, możesz napisać, że w części, która jest prawomocna.

  39. Lech pisze:

    > Bo tylko orzeczenie prawomocne
    > korzysta z WSZYSTKICH przywilejów.

    Na przykład jakich?

  40. Karol Sienkiewicz pisze:

    @Lech, o prawomocności to można by osobny blog zrobić. Każde orzeczenie nieprawomocne jest prowizoryczne. Tylko prawomocne jest wiążące dla wszystkich, czyli erga omnes. Korzysta z powagi rzeczy osądzonej, nie może być podważone w toku instancji… możliwość prowadzenia egzekucji jest tylko jednym z elementów, wcale nie najważniejszym.

  41. Lech pisze:

    @Karol: odniosłem tylko wrażenie, że prowadząc egzekucję na klauzuli natychmiastowej wykonalności „coś tracę” niż gdybym miał klauzulę prawomocną. Fakt, że mam na wyroku już prawomocnym jeszcze klauzulę n.w. nie oznacza wszak, że wyrok nie ma powagi rzeczy osądzonej, więc tutaj ryzyka nie ma.

  42. Tomasz pisze:

    Właśnie odniosłem takie samo wrażenie jak przedmówca. Nie mówimy bowiem o nieprawomocnym orzeczeniu z rygorem n.w., tylko prawomocnym orzeczeniu, ale z klauzulą nadaną mu wtedy, kiedy jeszcze nie było prawomocne, tylko natychmiast wykonalne.

  43. Karol Sienkiewicz pisze:

    Nie, nic się nie „traci” w toku egzekucji.

  44. łukasz pisze:

    mam pytanie dotyczące kolejnych działań po uzyskaniu prawomocnego wyroku

    sąd zasądził na moją rzecz 20 tys zł wraz z odsetkami ustawowymi od 22.07.2012 i zasądzoną kwotę rozłożono na raty płatne do 15 dnia każdego miesiąca poczynając od grudnia 2012r wraz z odsetkami w razie zwłoki którejkolwiek z rat.

    wiem że w przypadku rozłożenia świadczenia na raty nie można dochodzić tych odsetek od wydania wyroku do płatności poszczególnych rat. a jeśli dłużnik spóźni się z ratą? to wtedy będę mógł tego (odsetek od lipca do grudnia) dochodzić?

    Otrzymałem również zwrot kosztów procesu. czy wyegzekwowanie tego jest niezależne od zasądzonego świadczenia głównego i dłużnik powinien zwrócić te koszty od razu po uprawomocnieniu się wyroku?
    dziękuję