Powództwo wierzyciela przeciwko spółce dłużnika

Skuteczna egzekucja uzasadnia czasami sięganie po wyrafinowane instrumenty ekonomiczne i prawne, co z kolei wymaga dość szczegółowej wiedzy z innych dziedzin prawa. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy chcesz zaspokoić swoje roszczenie w sposób inny niż „oczywista” egzekucja z ruchomości, nieruchomości czy rachunków bankowych.

O egzekucji z weksla pisałem niedawno. Bez znajomości prawa wekslowego ciężko coś zrobić w tym zakresie.

Podobne problemy można napotkać przy egzekucji np. z akcji. Warto wówczas współpracować z ekspertem w zakresie spółek handlowych. Zwłaszcza wówczas, gdy akcje lub udziały są jedynym majątkiem dłużnika. Pamiętaj, że w takiej egzekucji chodzi zarówno o same akcje (mają jakąś wartość), ale też o zysk, jaki na nie przypada czy sumy, jakie zostaną wypłacone po likwidacji spółki.

Egzekucję z akcji prowadzi się wg przepisów kpc o egzekucji z innych praw majątkowych (art. 909 i n. kpc). Zajęcie, wycena, opis, sprzedaż. Etapy podobne, chociaż są istotne różnice. Jedną z nich jest zakres, w jakim wierzyciel może korzystać z zajętego prawa.

Dotyczy tego art. 910 (2) § 1 kpc:

Z mocy zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie uprawnienia majątkowe dłużnika wynikające z zajętego prawa, które są niezbędne do zaspokojenia wierzyciela w drodze egzekucji, może również podejmować wszelkie działania, które są niezbędne do zachowania prawa.

Okazuje się, że pomysłowość dłużników (oraz należących do nich spółek) jest ogromna, zwłaszcza jeżeli chodzi o ucieczkę przed płaceniem długów.

Otóż w jednej z opisywanych przez prasę spraw wierzyciel zajął akcje należące do dłużnika. I to nie byle jakie akcje, tylko uprzywilejowane co do głosu i udziału w majątku po likwidacji. Akcji nie udało się sprzedać, ale spółka nadal działała.

I co zrobili jej akcjonariusze? Otóż wpadli na pomysł ciekawej transakcji: podzielili spółkę w ten sposób, że cały majątek wyprowadzili do nowej spółki z ograniczona odpowiedzialnością i umorzyli wszystkie akcje z wyjątkiem tych zajętych przez komornika. Jaki był efekt? Dłużnik został ze 100% akcji spółki pozbawionej majątku. Biedak…

Czy wierzyciel mógł coś z tym zrobić? Mógł zaskarżyć taką uchwałę na podstawie przepisów ksh i właśnie art. 910 (2) § 1 kpc. I tak zrobił. Doprowadziło to do tego, że Sąd Najwyższy podjął uchwałę (25.11. 2011 r., III CZP 64/11), uznając, wierzyciel ma takie prawo, choćby ustanowiono zarządcę. Wierzyciel musi jednak dochować terminów na zaskarżanie uchwał wynikających z art. 425 ksh.

Podobnie Sąd Najwyższy orzekł w odniesieniu do udziałów w spółce z o.o. w wyroku z 30.1.2009 r. (II CSK 355/08).

Listopadowa uchwała Sądu Najwyższego jest istotna z tego punktu widzenia, że podkreśla samodzielność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Możliwość wytaczania powództw o stwierdzenie nieważności uchwał to kolejny (chociaż dość skomplikowany) instrument służący do walki z dłużnikami. Dłużnik musi pamiętać o biblijnej zasadzie

kto mieczem wojuje ten od miecza ginie

Karol Sienkiewicz
Podobne artykuły

3 Komentarze do tego wpisu post

  1. […] posiadający np. takiego pełnomocnika jak Karol Sienkiewicz może np. zająć prawa udziałowe i wykonywać z nich uprawnienia majątkowe (pobierać dywidendę, żądać ich sprzedaży, może zaskarżać niekorzystne dla siebie uchwały […]

  2. Ryszard pisze:

    Witam,
    czy w opisanym przypadku wierzyciel może skorzystać z instytucji skargi pauliańskiej?
    TEN to jednoosobowa spółka z o.o., prezes ANNA, wspólnik ANNA – 100% udziałów.
    W grudniu 2013 ANNA sprzedaje 100% udziałów PIOTROWI (swojemu wieloletniemu partnerowi, a mojemu dłużnikowi – umowa sprzedaży udziałów).
    W styczniu 2014 PIOTR (dłużnik) sprzedaje 100% udziałów COOL spółce z o.o. Podpisuje umowę sprzedaży z członkiem zarządu tej spółki z PAWŁEM (który jest również moim dłużnikiem solidarnym i wujem PIOTRA). Spółka COOL staje się jedynym udziałowcem spółki TEN. Z funkcji prezesa odwołano ANNĘ, a powołano KATARZYNĘ, matkę PAWŁA i babkę PIOTRA.
    Czy w tej sytuacji można wnieść skargę pauliańską przeciwko spółce TEN o uznanie umowy sprzedaży udziałów przez PIOTRA za bezskuteczną, przy założeniu, że wszystkie pozostałe warunki skargi pauliańskiej są spełnione?
    Jeśli jest taka możliwość, chętnie skorzystałbym z pomocy fachowca.
    Pozdrawiam

  3. […] posiadający np. takiego pełnomocnika jak Karol Sienkiewicz może np. zająć prawa udziałowe i wykonywać z nich uprawnienia majątkowe (pobierać dywidendę, żądać ich sprzedaży, może zaskarżać niekorzystne dla siebie uchwały […]

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Zapraszam do subskrypcji bloga


Administratorem danych osobowych jest Sienkiewicz i Zamroch Radcowie prawni sp.p. (ul. Warszawska 4/3, 87-100 Toruń).

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem radcowie@radcowie.biz.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.