Cały czas mamy do czynienia z sytuacjami, gdy dłużnik okazuje się jednocześnie przestępcą. Dotyczy to czasami bardzo poważnych przedsiębiorców. Niestety.

Sprawa taka badana jest przez prokuraturę, która często kieruje do sądu akt oskarżenia. Zajmuje się tym oczywiście sąd karny. Jednak w toku postępowania naszemu klientowi (wierzycielowi) jako pokrzywdzonemu przestępstwem, przysługuje prawo do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Postępowanie karne rządzi się swoimi prawami, może jednak być przydatne w celu odzyskania pieniędzy.

Pisałem już, że sąd rozpoznający sprawę karną może nakazać oskarżonemu obowiązek naprawienia szkody (http://www.dochodzeniewierzytelnosci.pl/2012/06/19/nie-zapominaj-o-egzekucji-wyroku-karnego/). Gdy to pisałem art. 46 kk brzmiał tak:

1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o przedawnieniu roszczenia oraz możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.

2. Zamiast obowiązku określonego w § 1 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego.

Jednak niedawno, bo od 1 lipca 2015 r., w związku z rewolucją w przepisach karnych, to się zmieniło. I teraz art. 46 kk brzmi tak:

1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.

2. Jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich.

3. Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie § 1 albo nawiązki na podstawie § 2 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego.

Co jest najważniejsze – w art. 46 § 1 K.k. wyraźnie wskazano, że Sąd podczas orzekania stosuje przepisy Kodeksu Cywilnego. Oznacza to, że stosuje się m.in. przepis art. 415 K.c. Czyli w postępowaniu karnym musi zostać wykazane, że pokrzywdzony poniósł szkodę, że wystąpiło zdarzenie, które tę szkodę spowodowało (będzie nim popełnienie przestępstwo), oraz, że między tymi dwoma czynnikami istnieje związek przyczynowy. To wynika z kontradyktoryjności. Trzeba się będzie więc napracować w sądzie karnym tak jak w cywilnym czy gospodarczym.  

Przepis przewiduje również, że w przypadku, gdyby orzeczenie obowiązku naprawienia szkody byłoby znacznie utrudnione, Sąd może zamiast niej orzec nawiązkę w wysokości do 200.000 złotych na rzecz pokrzywdzonego. Stanie się tak np. w sytuacji gdy szczegółowe ustalenie wysokości szkody będzie trudne do ustalenia na podstawie przeprowadzonych dowodów. Jest to ułatwienie dla pokrzywdzonych przestępstwem wierzycieli, gdyż szczegółowe wykazanie strat finansowych w toku postępowania karnego może nie być łatwe. Oczywiście Sąd ustali wysokość nawiązki w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a jej wysokość nie może być dowolna.

Co do zasady Sąd może orzec o takim obowiązku naprawienia szkody, ale nie musi. Jeżeli jednak pokrzywdzony w toku postępowania złoży wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, to sąd jest zobowiązany zawrzeć takie rozstrzygnięcie w wyroku (oczywiście, obowiązek naprawienia szkody nie zostanie zasądzony w przypadku np. uniewinnienia oskarżonego). Dlatego tak ważna jest Twoja aktywność w postępowaniu.

Przepisy również wyraźnie przewidują, że w przypadku gdyby sąd karny orzekł obowiązek naprawienia szkody jedynie w części, masz prawo dochodzić pozostałej części na drodze postępowania cywilnego. Może tak być np. w przypadku, gdy sąd orzekł o tym obowiązku w zakresie rzeczywistej poniesionej szkody, a my uważamy, że powinniśmy coś otrzymać także z uwagi na utracone korzyści. Dotyczy to również np. dochodzenia należności odsetkowych.

Oczywiście Sąd nie orzeknie obowiązku naprawienia szkody albo nawiązki  za doznaną krzywdę, jeżeli   roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo sprawa go dotycząca już została prawomocnie rozstrzygnięta innym wyrokiem.

I jeszcze jedna rzecz – przepisy wyraźnie wskazują, że jeżeli osobie skazanej wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a skazany ten nie wykonuje obowiązków związanych z naprawieniem szkody albo zapłatą nawiązki, Sąd może zarządzić jej wykonanie. Oznacza to, że niezapłacenie należności na rzecz wierzyciela może zaprowadzić dłużnika nawet do więzienia. Ale czy warto?

Właściwie jestem jeszcze na wakacjach, chociaż zapewne po raz ostatni biorę urlop na przełomie sierpnia i września. Córka dorasta i chciałaby (i powinna) chodzić do szkoły od początku roku. Ale w tym roku jest jak zwykle i u mnie teraz temperatura wynosi jakieś 36 stopni. Na szczęście można wytrzymać.

Tegoroczne wakacje były bardzo pracowite. Przyjęliśmy ciekawe i trudne zlecenia, także od Was, drodzy Czytelnicy. A sądząc po ilości komentarzy, jakie zamieściliście na blogu, także Wasze wakacje wcale nie były spokojne.

Tych komentarzy było kilkadziesiąt, czasami kilka dziennie. Jednak odpowiedziałem tylko na niektóre z nich. Czy dlatego, że są (były) wakacje? Wcale nie.

Dlatego, że nie odpowiadam na wszystkie komentarze.

Nie odpowiadam na komentarze typu: „Gość jest mi winien pieniądze, czy jest szansa na ich odzyskanie?” Pytanie to świadczy o tym, że jego autor zapewne nawet nie wie dlaczego ktoś jest mu winien pieniądze, a poza tym nawet nie zadał sobie trudu poczytania bloga. Po prostu pod jakimś przypadkowym wpisem zamieszcza pytanie na temat, który go właśnie gnębi. I pewnie robi to w każdym miejscu w sieci, z nadzieją, że ktoś mu pomoże. Otóż nie, takie pytanie to jak zadzwonić do lekarza i zapytać: „Boli mnie głowa, czy można to wyleczyć”?

Nie odpowiadam też na komentarze, gdzie opisujecie swoje problemy bardzo szczegółowo. Piszecie o wyrokach, problemach w egzekucji, oczekiwaniach wobec swoich pełnomocników, komorników czy sądów. Czasami wkładacie w to dość sporo pracy. Ale ten blog nie służy rozwiązywaniu kazusów. Jeżeli masz konkretny problem, możemy po prostu zawrzeć umowę i zająć się sprawą (o ile się na to zdecydujemy). Świadczymy usługi i robimy to dobrze.

Ponadto nie odpowiadam ma komentarze w sprawach już na blogu opisanych, wyjaśnionych i omówionych. Można sobie poszukać odpowiedzi.

Natomiast co do zasady odpowiadam na komentarze dotyczące wpisu. Jeżeli z komentarza widać, że ktoś wpis przeczytał i go zrozumiał, jednak spotkał się z sytuacją, gdzie życie okazało się bogatsze niż krótki wpis na blogu. Wtedy chętnie sam się czegoś dowiem, a może Twoje pytanie zainspiruje mnie do kolejnego wpisu. I dzięki takiemu komentarzowi blog się rozwinie.

Niezależnie od tego, jakie komentarze zamieszczasz, pozdrawiam Cię serdecznie ze słonecznych Włoch!

Pierwszy lipca 2015 r. z pewnością na długo zapisze się w pamięci prawników.

Po pierwsze – wchodzi w życie nowa, „amerykańska” procedura karna. Nie chce mi się o tym pisać, bo nie zajmuję się obronami karnymi. Jeżeli jednak będę musiał, to nie będę się bał. Dlaczego? Otóż proces kontradyktoryjny znam przynajmniej od czasu, kiedy zostałem radcą prawnym, czyli od 2002 r. Ale z zainteresowaniem czytam te bzdury, które wypisuje się o zmienionym kpk…

Po drugie – wchodzi w życie nowy Kodeks etyki radcy prawnego oraz nowy Regulamin wykonywania zawodu. Nie przejmuję się może tak bardzo, jak Błażej Sarzalski, ale w sumie to jakoś martwią mnie niektóre przepisy Kodeksu. I lepiej, żebym o tym więcej nie pisał, bo mogę naruszyć zasady etyki.

Po trzecie – last but non least – dzisiaj ostatecznie wystartował nowy blog mojej Kancelarii. Prowadzić go będzie Karolina Rokicka, aplikantka radcowska III roku i pracownik Wydziału Prawa UMK. Czemu poświęcony jest blog? Karolina tak o nim pisze:

I temu właśnie chcę poświęcić ten blog – wyjaśnianiu, jak rozwiązać czy zlikwidować spółkę, ogłosić upadłość czy zrestrukturyzować biznes. Bezpiecznie i sprawnie.

Zapraszam!