Sprawa Aber Gold oraz odpowiedzialność karna Marcina P. są przedmiotem postępowań sądowych. Z prasy wiadomo jednak, że Marcinowi P. postawiono już kilka zarzutów, w tym dotyczący nieskładania sprawozdań finansowych. Ten akurat zarzut był tak oczywisty, że Marcin P. przyznał się do jego popełnienia.
Okazało się także, że sprawozdań rocznych nie składa w sądzie ogromna ilość spółek. A przecież to teoretycznie kopalnia wiedzy o spółkach. Z dokumentów rocznych wynikać może bowiem stan ksiąg, osiągane zyski czy przyczyny strat. Jest to niestety możliwość tylko teoretyczna, albowiem dokumenty te dostępne są wyłącznie w siedzibach sądów rejestrowych. Niewątpliwie jednak w najbliższym czasie nastąpi wzrost zainteresowania sądów i prokuratur wypełnieniem przez zarządy spółek tych obowiązków informacyjnych. Warto zatem przyjrzeć się z czego ten obowiązek wynika i jak należy te sprawozdania składać, tym bardziej, że od przyszłego roku dostęp do dokumentów ma być możliwy poprzez Internet.
Podstawowe znaczenie w tym zakresie mają przepisy ustawy o rachunkowości. Wynika z nich, że m.in. wszystkie spółki akcyjne oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, powinny sprawozdanie finansowe złożyć w swoim sądzie rejestrowym. Jeżeli sprawozdanie finansowe podlegało badaniu biegłego rewidenta (co dotyczy wszystkich spółek akcyjnych oraz większych spółek z o.o.) to złożyć należy również opinię tego biegłego. Złożeniu do akt podlega również sprawozdanie z działalności w poprzednim roku oraz uchwały o zatwierdzeniu tych sprawozdań rocznych oraz o podziale zysku lub pokryciu straty. Termin na złożenie tych dokumentów jest dość nietypowy, albowiem wynosi 15 dni liczonych od zatwierdzenia, czyli najczęściej od dnia odbycia Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia lub Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (terminy w ustawie o KRS i w kodeksie spółek handlowych liczy się w tygodniach). Biorąc pod uwagę, że roczne zgromadzenia powinny odbyć się do 30 czerwca każdego roku, w połowie lipca wnioski powinny być już w sądzie.
Złożenie sprawozdań (jeżeli nie jest połączone z innym wnioskiem do KRS) podlega opłacie w wysokości 290 zł, które należy wpłacić na konto Sądu Rejonowego. Kwota ta składa się z 250 zł opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz 40 zł opłaty za wpis wzmianki do rejestru danego przedsiębiorcy. Złożenia dokumentów należy dokonać na formularzu KRS-Z30 (zaś KRS-ZN jeżeli będzie to załącznik do innego wniosku o wpis). Do wniosku należy dołączyć oryginalne dokumenty, w tym pełne sprawozdanie finansowe (obejmujące wprowadzenie, bilans, rachunek zysków i strat, zestawienie zmian w kapitale własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych), oraz uchwały wspólników czy akcjonariuszy. W przypadku spółek akcyjnych wszystkie uchwały są zawarte w akcie notarialnym i najczęściej on stanowi załącznik do wniosku. W spółach z o.o. można samemu przygotować wyciągi z protokołów. Jeżeli spółka nie chce złożyć oryginałów dokumentów, to mogą zostać one poświadczone przez notariusza lub radcę prawnego bądź adwokata, będących pełnomocnikami w tym postępowaniu.
Warto też pamiętać, że za jedną opłatą można złożyć dokumenty sprawozdawcze za wiele lat. Wystarczy w tym celu wypełnić więcej formularzy KRS-ZN. Wpis do KRS obejmie wówczas wszystkie lata.
Bardzo ważne jest to, że wszystkie elementy sprawozdania muszą podpisać wszyscy członkowie zarządu pełniący swoje funkcje w okresie sporządzenia sprawozdań oraz osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg. W praktyce często zdarza się (zwłaszcza przy składaniu starszych dokumentów) że nie jest możliwe skompletowanie podpisów (np. śmierć czy konflikt). W takiej możliwe jest złożenie oświadczenia o przyczynach braku podpisu.
Jeżeli wszystkie dokumenty zostaną złożone poprawnie, zaś wniosek będzie prawidłowo wypełniony i opłacony, sąd rejestrowy wyda postanowienie o wpisaniu wzmianki do rejestru spółki, obejmującego okres, za jaki dokumenty były złożone oraz datę złożenia. Okoliczność złożenia dokumentów za dany rok będzie widoczna w odpisie z KRS.
Obowiązek składania sprawozdań został usankcjonowany. Jego zaniechanie jest występkiem (podobnie jak np. zaniechanie poddania sprawozdania badaniu biegłego rewidenta). Zgodnie bowiem z treścią art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości „kto wbrew przepisom ustawy nie składa sprawozdania finansowego lub sprawozdania z działalności we właściwym rejestrze sądowym podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności”.
Zasady wymiaru tych kar określa Kodeks karny. Zgodnie z nim minimalna grzywna może wynieść 100 zł (10 stawek po 10 zł), a maksymalna zaś 1.080.000 zł (540 stawek po 2000 zł). Co do zasady natomiast kara ograniczenia wolności trwa najkrócej miesiąc, najdłużej 12 miesięcy; wymierza się ją w miesiącach. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu, jest obowiązany do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne oraz ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary. Są to więc stosunkowo dotkliwe sankcje.
„Twój” prezes nie zgłosił sprawozdania do KRS? Zawiadom odpowiednie organy. Albo przynajmniej o tym go poinformuj w wezwaniu do zapłaty.
